Organik Bozukluk Ne Demek? Toplumsal Cinsiyet ve Sosyal Adalet Perspektifinden
Organik bozukluk, genellikle biyolojik, fiziksel ya da nörolojik bir durumu tanımlamak için kullanılan bir terimdir. Ancak bu terimi, toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet açısından ele aldığımızda, daha geniş bir anlam kazanıyor. Sokakta yürürken, toplu taşımada otururken ya da bir seminerde dinlerken, aslında bu “bozukluk”ların nasıl toplumun farklı kesimlerini etkilediğine dair birçok örnekle karşılaşıyoruz. Peki, organik bozukluk ne demek, ve bu kavram toplumsal düzeyde ne gibi sorunlara yol açıyor?
Toplumsal Cinsiyet ve Organik Bozukluk
Bir sabah işe giderken, metrobüste yanımda oturan bir adam, telefonunda bir haber okuyordu. Haber, “Organik bozuklukların toplumsal cinsiyetle ilişkisi” üzerineydi. Kafamda bir ışık yandı: “Toplumsal cinsiyetin organik bozukluklarla nasıl bir ilişkisi olabilir ki?” Derinlemesine düşündüm ve sonra fark ettim ki, toplumsal cinsiyet rolleri ve beklentileri, bu bozuklukların nasıl algılandığını büyük ölçüde etkiliyor.
Birçok kültür, toplumsal cinsiyetle ilgili beklentilere dayalı olarak insanların sağlık sorunlarını ya da bozukluklarını daha belirgin hale getiriyor. Örneğin, kadınlar, genellikle duygusal bozuklukları (depresyon, kaygı gibi) daha açık bir şekilde ifade edebilirken, erkekler için bu tür durumlar toplumsal olarak daha kabul edilemez hale gelebiliyor. Birçok erkek, depresyon ya da anksiyete gibi sorunlarla karşılaştığında, bunu “zayıflık” olarak algılayabiliyor. Toplumun erkeklerden beklediği güçlülük, duygusal bozuklukları dışa vurmayı zorlaştırıyor.
Bir gün, sokakta yürürken, elinde çocuğuyla yürüyen bir kadının gözlerindeki yorgunluğu fark ettim. Kadın, hem çalışıyor hem de ev işlerini yapıyordu. Toplumda genellikle “anne olmanın” getirdiği duygusal yük, fiziksel ve psikolojik zorluklar göz önüne alındığında, bu yükler kadınların organik bozukluk yaşamalarını hızlandırabilir. Sürekli beklenen roller, kadınları bir şekilde tükenmişliğe itiyor. Bu, toplumun kadına yüklediği rollerin, organik bozuklukları daha da görünür hale getirdiği bir örnektir.
Çeşitlilik ve Organik Bozukluk
Toplumsal cinsiyetin yanı sıra, çeşitlilik de organik bozuklukların nasıl algılandığını etkileyen önemli bir faktördür. Farklı etnik, kültürel ve sosyal gruplar, sağlık sorunlarına farklı bakış açılarıyla yaklaşır. Örneğin, sokakta karşılaştığım farklı etnik gruptan insanlar, mental sağlık sorunları hakkında çok farklı görüşlere sahip olabiliyorlar. Bazı kültürlerde, organik bozukluklar ya da mental sağlık sorunları hala bir tabu olarak görülüyor. Bir grup için depresyon, sadece “bir geçiş dönemi” ya da “zaaf”ken, başka bir grup için ciddi bir tedavi gerektiren bir durumdur.
Bir keresinde, sivil toplum kuruluşunda çalışırken, farklı etnik gruplardan gelen bireylerle sohbet etme fırsatım oldu. Her biri kendi kültüründe “organik bozukluk” kavramını farklı şekilde anlamlandırıyordu. Kimisi, fiziksel bir hastalığın bile sadece vücutta meydana gelen bir aksaklık olarak görülürken, kimisi aynı hastalığı sosyal eşitsizlikler ve kültürel yetersizliklerle ilişkilendiriyordu. Çeşitliliğin, organik bozuklukların tanımlanması ve tedavi edilmesindeki etkisi, o an bana çok daha net bir şekilde göründü.
Sosyal Adalet ve Organik Bozukluk
Sosyal adalet perspektifinden bakıldığında, organik bozuklukların eşitsizliği daha da derinleştirdiğini görmek mümkün. Ekonomik durum, sağlık hizmetlerine erişim, eğitim gibi faktörler, organik bozuklukların nasıl ele alındığı üzerinde doğrudan bir etkiye sahiptir. Herkesin eşit sağlık hizmetlerine erişimi olmadığını düşündüğümüzde, bu eşitsizlikler organik bozuklukların tedavisinde de belirgin hale gelir.
Bir arkadaşımın babası, yüksek gelirli bir işadamıydı ve ciddi bir kalp rahatsızlığı geçirdiğinde, hemen en iyi hastaneye yatırıldı. Özel sigorta, en iyi doktorlar, en hızlı tedavi… Ancak, aynı şehirde yaşayan bir arkadaşım, aynı rahatsızlıkla mücadele ediyordu ve neredeyse tedaviye erişemedi. Sosyal adaletin olmaması, bir kişinin organik bozuklukla mücadeledeki şansını doğrudan etkileyebiliyor.
Geçenlerde sokakta, psikolojik yardım almak isteyen ama bunu yapabilen bir grup insanı gözlemledim. Bazıları, sosyal statülerine göre hemen yardım alabiliyor, bazılarıysa sadece tedavi almak için yıllarca beklemek zorunda kalıyor. Bu, sosyal eşitsizliklerin ne kadar derin olduğunu ve organik bozuklukların toplumun farklı kesimlerini nasıl daha fazla etkilediğini net bir şekilde gösteriyor.
Toplumda Organik Bozukluk ve Etik Bir Perspektif
Sonuç olarak, organik bozukluk ne demek sorusunun cevabı, sadece biyolojik bir tanımlama olmaktan çok daha fazlasıdır. Toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet açısından baktığımızda, bu kavramın çok katmanlı ve toplumdan topluma değişen bir anlam taşıdığını görebiliyoruz. İnsanların bu bozukluklarla nasıl başa çıktığı, toplumdaki farklı grupların yaşadığı eşitsizlikler, psikolojik ve fiziksel sağlık hizmetlerine erişimleri, tüm bunlar organik bozuklukları daha karmaşık bir hale getiriyor.
İstanbul’da, sokakta gördüğümüz her yüz, her insan, bu bozuklukların toplumsal düzeyde nasıl algılandığını bize bir şekilde anlatıyor. Herkesin bu bozukluklara yaklaşımı farklı olabilir, ancak çözümün temeli eşitlik ve adalet üzerinde olmalı. O zaman, bu bozuklukları yalnızca tıbbi bir mesele olarak görmek yerine, sosyal bir mesele olarak ele alabiliriz.
Her birey, yaşadığı çevrede bu bozuklukları anlamlandırırken, toplumsal eşitsizliklerin de ne kadar etkili olduğunu unutmamalı.