Kategori: Makaleler

Arjantin Dansı Nedir? Ekonomi Perspektifinden Derinlemesine Bir Analiz Dünya sınırsız kaynaklara sahip olsaydı, insanlar sevdikleri her şeyi üretip tüketebilirdi. Ancak kıt kaynaklar ve sınırsız istekler arasında seçim yapmak zorundayız. Bu nedenle bir insan olarak ben de, kaynakların kıt olduğu bir dünyada Arjantin dansı gibi kültürel olguların ekonomik sistemlerle nasıl etkileştiğini sorgularken, yalnızca ekonomi uzmanlarının değil, günlük hayatındaki seçimlerin sonuçlarını düşünen herkesin perspektifinden yaklaşacağım. Arjantin dansı denince akla ilk olarak tango gelir; bu dans Buenos Aires’in sokaklarından doğmuş, daha sonra tüm dünyaya yayılmış tutkulu bir kültürel üründür. Tango sadece bir dans değildir, tarih boyunca Arjantin’in sosyal, ekonomik ve kültürel kaderini şekillendiren…

44 3 2 Ne Demek? Ekonomi Perspektifinden Derinlemesine Bir Analiz Hayatımızın her anında, kararlar almak zorunda kalıyoruz. Bu kararlar, bazen küçük seçimler, bazen ise toplumsal düzeyde geniş çaplı etkiler yaratabiliyor. Herhangi bir birey olarak, seçeneklerimiz arasında bir tercih yaparken aslında çok daha derin bir hesap yapıyoruz; neyi kaybedeceğimiz, neyi kazanacağımızı, ve belki de gelecekteki olasılıkları düşünerek… Ekonomiye dair en temel düşüncelerden biri, kaynakların kıtlığından doğan bu seçimlerdir. 44 3 2 ne demek? Bu soru ilk bakışta basit gibi görünse de aslında pek çok ekonomik kavramı içinde barındıran bir sorudur. Ekonominin temel taşları olan mikroekonomi, makroekonomi ve davranışsal ekonomi perspektifinden bu…

Psikiyatri Ne Konuşur? Gelecekteki Etkileri Üzerine Bir Düşünce Yazısı Psikiyatri, uzun zamandır sadece hastalıkların tedavi edilmesiyle sınırlı bir alan olarak görülüyordu. Ama teknolojinin hızla ilerlediği bu dönemde, psikiyatri ne konuşur? Bu soruyu sorarken, sadece bugünü değil, geleceği de düşünmek gerekiyor. 5-10 yıl içinde psikiyatri, hayatımızın her alanına nasıl etki eder? Teknolojik gelişmeler, toplumsal değişimler, sağlık anlayışındaki dönüşüm gibi faktörler, psikiyatriyi nasıl şekillendirebilir? Bu sorular, hem umut verici hem de kaygı verici. Psikiyatri Ne Konuşur? Gelecekteki Rolü Günümüzde psikiyatri, genellikle mental hastalıklar ve bu hastalıkların tedavisiyle sınırlı bir alanda konuşuluyor. Ama gelecekte, psikiyatri daha geniş bir yelpazede gündeme gelebilir. Örneğin, “zihinsel…

Organik Bozukluk Ne Demek? Toplumsal Cinsiyet ve Sosyal Adalet Perspektifinden Organik bozukluk, genellikle biyolojik, fiziksel ya da nörolojik bir durumu tanımlamak için kullanılan bir terimdir. Ancak bu terimi, toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet açısından ele aldığımızda, daha geniş bir anlam kazanıyor. Sokakta yürürken, toplu taşımada otururken ya da bir seminerde dinlerken, aslında bu “bozukluk”ların nasıl toplumun farklı kesimlerini etkilediğine dair birçok örnekle karşılaşıyoruz. Peki, organik bozukluk ne demek, ve bu kavram toplumsal düzeyde ne gibi sorunlara yol açıyor? Toplumsal Cinsiyet ve Organik Bozukluk Bir sabah işe giderken, metrobüste yanımda oturan bir adam, telefonunda bir haber okuyordu. Haber, “Organik bozuklukların…

Bir Yıkımın Adı: Negatif Eşleme Hayatımda bazen öyle anlar olur ki, bir şeyin ne anlama geldiğini anlamadan önce o şeyi bizzat yaşamam gerekir. Kayseri’nin soğuk kış günlerinden birinde, donmuş yolların arasında kaybolmuş, bir yerlerde bulduğum bir anlamı ardımda bırakmak zorunda kaldım. O gün, İstanbul’a gitme hayalim varken, işler ters gitmeye başlamıştı. Yolda kalmış, bir türlü ilerleyemiyordum. Aklımda tek bir şey vardı: “Bütün bunlar neden?” Oysa tam olarak anlamıştım. Birinin ilgisini kazanmak için kurduğum o cümlelerin arasında “negatif eşleme” denen bir şey varmış. İşte o an fark ettim: Bir şeyler beni adeta yakalayıp parçalıyor. Ama ne? Bir Sözün Yıkıcı Gücü Yine…

Namazın Müstehapları Nelerdir? Namaz, İslam’ın temel ibadetlerinden biridir ve bununla birlikte, sadece farz olan kısmıyla değil, müstehaplarıyla da oldukça kapsamlı bir ibadet şeklidir. Müstehaplar, dini olarak yapılması tavsiye edilen, fakat zorunlu olmayan eylemler olarak tanımlanabilir. Burada önemli olan şu: Müstehapları yapmamak, ibadetin geçerliliğini etkilemez ama onları yapmak, daha fazla sevap kazandırır. İyi de, bunları yapmadığında ne olur? Bir kayıp var mı? Bence bu, üzerine düşünülmesi gereken önemli bir soru. Ancak, önce şunu kabul edelim ki, namazın müstehapları, çoğunlukla kişisel tercihler ve dini anlayışlara göre şekillenir. Bu yüzden, bazen gereksiz yere baskı altına girmemiz de söz konusu olabilir. Namazın Müstehaplarının Güçlü…

Kaynakların Kıtlığı, Seçimler ve “Atelya Nasıl Yazılır?” Sorusu İnsanlar sınırlı kaynaklarla sonsuz ihtiyaçlar ve meraklarla karşı karşıya kalırlar. Hangi kelimenin doğru yazıldığı gibi basit görünen bir soru bile dikkat ve zihinsel enerji gerektirir; bu enerji de sınırlıdır. Kaynakların kıtlığı ve bu kıtlığın seçimler üzerindeki etkisi, ekonomi biliminin merkezinde yer alır. “Atelya nasıl yazılır?” sorusunu ekonomi perspektifinden ele almak, mikro, makro ve davranışsal ekonomi açısından düşündüğümüzde hem ekonomik hem de dilsel bir dengesizlikler haritası sunar. İnsanların dilsel seçimleri, piyasa dinamikleri ve kamu politikalarıyla etkileşimi üzerinden giderek daha zengin bir okuma yapabiliriz. Ekonomi, kıt kaynakların —talep edilen tüm ihtiyaçları karşılayamayacak durumda olan…

Acı Çehre Tohumu Bağırsakları Çalıştırır Mı? Ekonomik Perspektiften Bir Analiz Bir sabah kalktığınızda bir sağlık önerisi duydunuz; “Acı çehre tohumu bağırsakları çalıştırır.” Pek çok insan bu tür pratik sağlık bilgilerine oldukça alışkındır. Ancak, bu basit sağlık önerisinin daha derin ekonomik yansımaları olabilir mi? Ekonomi, yalnızca piyasaların işleyişi ya da finansal kararlar üzerine değil, bireylerin günlük yaşamlarındaki seçimlerin de ekonomik sonuçlarıyla şekillenir. Kıt kaynaklar, seçimlerin sonuçları ve toplumsal refah kavramları, basit bir ürün hakkında düşündüğümüzde bile devreye girer. Acı Çehre Tohumu: Kültürel ve Sağlık Perspektifi Acı çehre tohumu, halk arasında genellikle sindirimi hızlandıran, bağırsakları çalıştırıcı etkileri ile bilinir. Sağlık bilincinin arttığı…

Mikro Kaynak Saçı Çok Yıpratır Mı? Dikkat Edilmesi Gerekenler Mikro kaynak saç, son yıllarda birçok kişinin tercihi haline geldi. Artık saç dökülmesiyle mücadele etmek ya da hacim kazandırmak isteyenlerin vazgeçilmezi. Ancak, her popüler trendin olduğu gibi, mikro kaynak saçın da hem güçlü hem de zayıf yanları var. Kısacası, başta “bu harika bir çözüm!” diye düşünüyor olabilirsiniz ama biraz derinlemesine bakınca, saçınızın geleceği hakkında ciddi bir tartışmaya girebilirsiniz. Mikro kaynak saçı çok yıpratır mı? İşte tam da bu soruyu masaya yatırma zamanı. “Hadi bir deneyeyim” diyenlerin gözünden bir kez daha geçirelim, ama bu kez sadece güzellik odaklı bakmak yerine, gerçekleri de…

Metal Isıtılınca Ne Olur? Bir Kez Daha Isınınca Ne Oluyor? Çocukken Fırın Başında Geçen Saatler Ankara’nın soğuk kış akşamlarını hatırlıyorum. Bir zamanlar annemle birlikte fırının başında saatlerce vakit geçirirdik. Sobanın etrafına toplanır, sıcaklığın bedeni sarıp sarmalamasına hayran kalırdık. O zamanlar, metalin ne kadar kolayca ısındığını fark etmezdim. Bir anda ısınan o metal çerçeve, sobanın sıcaklığıyla buluştuğunda bir tür enerji dansı başlardı. Ama büyüdükçe öğrendim ki, o metalin sıcaklıkla değişen bir hikayesi varmış. Metal ısıtılınca ne olur? Bu soruyu yanıtlamak için fiziksel, kimyasal ve ekonomik açıdan bakmak gerek. Metal Isıtılınca Ne Olur? Temel Bir Fiziksel Değişim Metal ısıtıldığında, aslında çok temel…